Nepotisme Perspektif Al-Qur’an dalam QS. al-Nisā’ [4]: 58 Analisis terhadap Hermeneutika Double Movement Fazlur Rahman

Authors

  • Muhammad Khairul Fahmi Rizki Universitas Islam Negeri Mataram
  • Nurusshobah Universitas Islam Negeri Mataram

DOI:

https://doi.org/10.59240/kjsk.v6i2.677

Keywords:

Nepotism, Hermeneutics, Double Movement, Fazlur Rahman

Abstract

The adagium ṣāliḥ li kulli zamān wa makān attributed to the Qur’an affirms its inevitable relevance in responding to the ever-evolving dynamics of life, including the issue of nepotism. Nepotism is a form of distortion of social justice that undermines social, political, and economic systems in many countries, including Indonesia. Therefore, a contemporary approach is needed to understand the messages of the Qur’an so that its universal values can be applied contextually. This study employs a library research method with the hermeneutical approach of Fazlur Rahman’s double movement. This approach involves two main movements: first, exploring the meaning of Qur’anic texts within their socio-historical context; and second, applying their universal moral values to the present context. The findings show that QS. al-Nisā’ [4]: 58, through the first movement, generates two moral ideas: justice (al-‘adālah) and trustworthiness (al-amānah). The second movement emphasizes the importance of implementing these values in social, political, and governmental life. Thus, the teachings of the Qur’an can be actualized contextually as an ethical foundation for preventing and addressing nepotism in a sustainable manner across various aspects of life

References

Abdul Mustaqim. Metode Penelitian al-Qur’an dan Tafsir. Yogyakarta: Idea Press, 2015.

Ahmad Syukri Sholeh. Metodologi Tafsir Al-Qur’an Kontemporer dalam Pandangan Fazlur Rahman. Jakarta: Gaung Persada Press, 2007.

Ali Sodiqin. Antropologi Al-Qur’an: Model Dialektika Wahyu dan Realitas. Yogyakarta: al-Ruzz Media, 2008.

Al-Qurṭubī, Abū ‘Abdillāh Muḥammad ibn Aḥmad. al-Jāmi‘ li Aḥkām al-Qur’ān. Beirut: Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah, 2006.

Al-Ṭabarī, Abū Ja‘far Muḥammad ibn Jarīr. Jāmi‘ al-Bayān fī Ta’wīl al-Qur’ān. Beirut: Mu’assasah al-Risālah, 2000.

Asma Afsaruddin. “Justice and Ethical Governance in Islam.” Journal of Islamic Ethics 2, no. 1–2 (2018): 1–23.

Azyumardi Azra. “Good Governance dalam Perspektif Islam.” Jurnal Al-Ahkam 23, no. 1 (2013): 1–16.

Departemen Pendidikan dan Kebudayaan. Kamus Besar Bahasa Indonesia. Jakarta: Balai Pustaka, 1994.

Dawam Raharjo. Ensiklopedi Al-Qur’an: Tafsir Sosial Berdasarkan Konsep-Konsep Kunci. Jakarta: Paramadina, t.t.

Fazlur Rahman. Islam and Modernity: Transformation of an Intellectual Tradition. Chicago: University of Chicago Press, 1982.

Hamka. Tafsir al-Azhar. Jakarta: Pustaka Panjimas, 1990.

Hammam Labib. “Kenapa Nepotisme di Indonesia Masih Terjadi.” Kompasiana, 30 November 2025.

Hasan Abdul Mun’im. al-Jāmi‘ fī Asbāb al-Nuzūl. Beirut: Mu’assasah al-Risālah, 2022.

Ibn Khaldun. al-Muqaddimah. Beirut: Dār al-Fikr, t.t.

Ibnu Katsir. Tafsir al-Qur’an al-‘Aẓīm. Mesir: Dār al-Fikr, 1992.

Kementerian Agama RI. Al-Qur’an dan Tafsirnya. Jakarta: PT Sinergi Pustaka Indonesia, 2012.

Kamali, Mohammed Hashim. “Trust (Amānah) in Islamic Governance.” Islam and Civilisational Renewal 1, no. 2 (2010): 199–218.

Lexy J. Moleong. Metodologi Penelitian Kualitatif. Bandung: Remaja Rosdakarya, 2017.

Leonard D. White. Introduction to the Study of Public Administration. New York: Macmillan Company, 1995.

Mallo, et al. “Penerapan Hermeneutika Double Movement dalam Ayat Sosial.” Jurnal Tafsir (2023): 55–70.

Muhaemin, Irwan, dan Muh. Ilham Nur Haslin. “Pemilih Cerdas Perspektif Al-Qur’an (Analisis atas Q.S. An-Nisa Ayat 58).” Al-Wajid: Jurnal Ilmu Al-Qur’an dan Tafsir 5, no. 1 (2024): 1–15.

Muhammad Ṭāhir ibn ‘Āsyūr. Tafsīr al-Taḥrīr wa al-Tanwīr. Tunisia: Dār al-Tūnisiyah li al-Nasyr, 1984.

Nia Kurnia, et al. “Tafsir Q.S. An-Nisa Ayat 58: Pendekatan Ijmali, Tahlili, dan Muqarin.” Journal of Community Development 6, no. 2 (2025): 45–60.

Nurusshobah, Muhammad Said, dan Siti Asiah. “Pengumbaran Aib di Media Sosial Perspektif Qur’an: Kajian Double Movement Fazlur Rahman.” Al-Irfani: Journal of Al-Qur'anic and Tafsir 4, no. 1 (2023): 20.

Quraish Shihab, M. Tafsir al-Mishbah. Jakarta: Lentera Hati, 2002.

Rahman dan Imam Ghozali. “Kolusi dan Nepotisme dalam Perspektif al-Qur’an (Studi Pendekatan Tafsir Tematik).” Akademika 14, no. 2 (2018).

Sahiron Syamsuddin (ed.). Hermeneutika Al-Qur’an dan Hadis. Yogyakarta: eLSAQ Press, 2010.

Sayyid Qutb. Tafsir Fī Ẓilāl al-Qur’ān. Beirut: Dār al-Syurūq, 1992.

Susan Rose-Ackerman dan Bonnie J. Palifka. Corruption and Government: Causes, Consequences, and Reform. Cambridge: Cambridge University Press, 2016.

Sulkifli dan Nurul Hikmah. “Hermeneutika Double Movement Fazlur Rahman.” Jurnal Tafsir (2023): 25–40.

Valerie Handani Azhary. “Nepotisme dan Gratifikasi sebagai Unsur Budaya pada Korupsi Politik dan Birokrasi di Indonesia.” Prosiding Simposium Nasional Ilmiah, 2019.

Wahbah al-Zuḥaylī. Tafsir al-Munīr. Damaskus: Dār al-Fikr, 1991.

Downloads

Published

2026-05-04

How to Cite

Khairul Fahmi Rizki, M., & Nurusshobah. (2026). Nepotisme Perspektif Al-Qur’an dalam QS. al-Nisā’ [4]: 58 Analisis terhadap Hermeneutika Double Movement Fazlur Rahman. Kartika: Jurnal Studi Keislaman, 6(2), 1739–1764. https://doi.org/10.59240/kjsk.v6i2.677